GIẢI PHẪU MỘT CUỘC TRANH CÃI - DIỄN GIẢ MIKE GEORGE

Dường như rất nhiều người lớn lên trong hoàn cảnh nơi việc tranh cãi là một nét sống quen thuộc trong cuộc sống gia đình. Họ phát triển thiên hướng tranh cãi ngay từ đầu đời và rồi trong suốt cuộc đời sau này, ta thường thấy họ tìm kiếm một cuộc tranh cãi dù là ý thức hay vô thức. Và khi họ không hề có động cơ tiêu cực (chỉ là thói quen), những người khác cũng cảm thấy chán ngán và đôi lúc phát bực lên vì cái bản tính ưa tranh cãi của họ.

Bạn có bao giờ tranh cãi không? Khi ta tranh cãi nghĩa là ta có một quan điểm, và trái tim của quan điểm của ta chính là niềm tin. Khi ta nghe thấy niềm tin của người khác, ta liền cãi lại bởi ta thấy rằng niềm tin của họ trực tiếp là một mối nguy đối với ta. Vì sao? Bởi ta đã chấp vào đó, và đã đồng nhất mình với nó, với cái niềm tin của ta. Và thế là ta giải mã rằng niềm tin của người khác như là một cuộc công kích cá nhân. Trước khi biết được điều đó, hoặc ta kháng cự, hoặc tấn công, nghĩ là ta tạo nên cả nỗi sợ hãi lẫn thói hung hăng, hiếu chiến, nghĩa là ta đang tự gây ra những đau đớn về mặt cảm xúc cho chính mình.

Rất nhiều người đến với một buổi nói chuyện “trang bị” với các quan điểm của mình, chuẩn bị phòng thủ cho niềm tin của mình, và sẵn sàng chiến đấu. Tước vũ khí của họ thật dễ dàng. Tất cả những gì bạn cần nói là, “Thật là một cách nhìn nhận thú vị. Không chắc là tôi cùng quan điểm với anh, nhưng tôi cũng đã thấy được anh nhìn nhận thế nào.” Nếu ta thấy khó mà làm được như vậy là bởi vì ta tin rằng mình mới đúng và ta muốn chứng minh rằng mình đúng, còn họ thì sai, bởi khi ta đúng ta thấy hạnh phúc! Ta đúng thì ta thấy mình giỏi giang, và cảm thấy mình giỏi giang là cách tuyệt vời nhất để tránh được cái khả năng cảm thấy kém cỏi. Thế là mình đúng, mình giỏi giang và mình hạnh phúc trở nên đồng nghĩa với nhau. Nhưng hiển nhiên, đó không phải hạnh phúc đích thực bởi trong quá trình cố gắng chứng tỏ cái đúng của mình, ta bị căng thẳng và thậm chí nổi cáu vì người kia không “hiểu ra” hay thừa nhận ra “tôi đúng”. Khả năng thua cuộc tranh luận trở thành khả năng mất mặt. 

Và rồi có những người cố tình tìm kiếm một cuộc tranh cãi bất kể ai đúng ai sai. Họ hậm hực muốn chiến đấu để có thể bao biện và thỏa mãn cho thói nghiện ngập với những cảm xúc như lo âu, giận giữ và có thể cả ghét bỏ nữa. Như bị nghiện nặng, nếu đã cho những cảm xúc này vào rồi, chúng sẽ phải “được cảm thấy” mỗi ngày. Cứ như vậy, một số người cứ thế phát triển “thái độ tranh cãi”. Họ thách thức rằng “ Nào, tôi thách anh dám trái quan điểm với tôi đấy”, như thế cũng là nói rằng “Nào, ấn nút của tôi đi, làm tới đi”! 

Nhưng có một quan điểm thì cũng tốt chứ sao. Nếu ta không có một quan điểm về những vấn đề quan trọng mà ta tin tưởng thì ta sẽ bị coi là yếu đuối – phải thế không? Và nếu ta không đứng lên và đấu tranh cho điều đúng trong quan điểm của mình, có thể ta sẽ bị coi là nhu nhược, ba phải, là không có chính kiến. Chính vì thế mà có những người cứ khư khư giữ lấy một quan điểm về bất cứ cái gì và về tất cả mọi thứ. Nhưng khoan đã nào – vào cái khoảnh khắc ta thể hiện quan điểm của mình, nếu như ta lại tự vệ để giữ vị trí của mình hoặc ta đang phòng thủ để chống lại một quan điểm khác, thì đó chính là chỗ sinh ra mâu thuẫn và là hạt mầm của đấu đá. Tất cả các cuộc đấu đá, căn nguyên đều do khác biệt về quan điểm, là sự va chạm niềm tin, và những cảm xúc và hành động kéo theo thì trước hết là bạo lực với chính mình, và sau đó là xâm phạm người khác. Sau đó sự thật này bị che đậy bằng luận điệu rằng,  “Ta phải mạnh để chiến đấu quyết liệt”, thực chất chỉ là một cách trốn tránh, “Ta không đủ mạnh để ‘bỏ qua’ cái nhu cầu là mình phải đúng” và “Ta không có dũng khí hay lòng kiên nhẫn để chuyển một cuộc tranh cãi thành đối thoại”... và nguyên tắc đầu tiên của đối thoại luôn là tìm cách để thực sự thấu hiểu chỗ đứng và do đó hiểu được quan điểm nhìn nhận của họ. 

Cần phải có dũng cảm để có một quan điểm, mà vẫn hoàn toàn quan tâm hứng thú với quan điểm của người khác tới mức ta sẵn lòng thay đổi cách nhìn của mình! Điều này nói lên rằng, “Tôi linh hoạt và tôi công nhận rằng có rất nhiều góc nhìn”. Nó chỉ ra rằng “Tôi khiêm nhường để học hỏi từ anh”, và “tôi tìm kiếm để gặp gỡ anh ở những điểm chung mà ta chia sẻ, chứ không phải đấu đá với anh vì một lãnh thổ đã được công bố”.

Đâu là sự khác biệt giữa một cuộc thảo luận, một cuộc đối thoại và một cuộc tranh cãi? Nói ngắn gọn, một cuộc thảo luận là trao đổi quan điểm một cách cởi mở, một cuộc đối thoại là là cùng nhau khám phá ý nghĩa còn một cuộc tranh cãi là một cuộc chiến quan điểm. 

Một cuộc tranh cãi là sự gặp gỡ giữa hai cái đầu khép kín. Một cuộc thảo luận sẽ chỉ xảy ra khi ta cởi mở trước ý kiến của người khác. Một cuộc đối thoại chỉ diễn ra khi hai bên tham gia hợp tác để khơi mở một trí tuệ uyên thâm hơn và đồng sáng tạo nên một hiểu biết mới. Trong một cuộc tranh cãi 1 + 1 = chẳng gì cả. Trong một cuộc thảo luận 1 + 1 = 2.  Trong một cuộc đối thoại 1 + 1 = 3.  Trong đối thoại thì nghe nhiều hơn nói, trong một cuộc thảo luận thì có sự trao đổi ngang bằng giữa những người bạn, còn trong một cuộc tranh cãi thì có chiến tranh! Một tâm hồn được khai sáng sẽ đi từ một cuộc tranh cãi, sang thảo luận đến đối thoại, một qui trình được định hướng không chỉ bằng nhu cầu rằng mình đúng, mà bằng một lòng cầu thị chân thành cùng với ý định muốn thấu hiểu người kia. Sự có mặt của lòng hiếu kì thường là một dấu hiệu tốt của sự thiếu vắng cái tôi.

Một hôm có ba học trò đến gặp sư phụ của mình. Vị sư phụ cầm trên tay một bông hoa và hỏi các trò thấy hoa màu gì. Trò đầu tiên đáp, “màu đỏ gạch”. Vị sư phụ nói, “Con nói đúng”. Trò thứ hai đáp “Con thấy màu tím biếc”. Và sư phụ đáp rằng “Con nói đúng.” Học trò thứ ba nói, “nhưng, thưa thầy, không thể nào cả hai đều đúng được.” Sư phụ trả lời, “Con nói đúng”! 

Câu hỏi: Bạn thấy mình hay tranh cãi với ai nhiều nhất, bất kể bằng lời hay bằng ý nghĩ, bạn tranh cãi với họ về vấn đề gì, và vì sao bạn lại tranh cãi với họ... một cách thực sự?

Suy ngẫm: Hãy hình dung mình đang trao đổi ý kiến với người đó và bạn đang lắng nghe chăm chú nhất và đến cuối cuộc trò chuyện, bạn để cho họ nói lời kết. Cuộc trò chuyện sẽ ra sao nhỉ?

Hành động: Tuần này, hãy thực hành đối thoại với một người khác. Hãy chọn một người, một chủ đề, một nơi gặp nhau, chọn ra ba câu hỏi xoay quanh chủ đề và rồi khai thác thông tin từ bộ não của nhau bằng cách đặt câu hỏi một cách tự nhiên, trôi chảy. 

Mike George
Inner Space chuyển ngữ

Đọc thêm những bài viết khác của tác giả Mike George  NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO TỪ TRÁI TIM  CÓ PHẢI THÀNH CÔNG LÀ ‘NHIỀU THÊM NỮA’?

Đọc Tiếp

NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO TỪ TRÁI TIM - DIỄN GIẢ MIKE GEORGE

Nghệ thuật Lãnh đạo từ Trái tim

Trong tiêu đề trên có hai từ mà khi nghe nói tới chúng ta sẽ liên tưởng tới những điều khác hẳn nhau – ‘lãnh đạo’ hay ‘nhà lãnh đạo’ thường được liên hệ tới giới công ty, tập đoàn, tổ chức, còn ‘trái tim’ tượng trưng cho thế giới tình cảm và thường có xu thế thiếu vắng trong giới vận hành tổ chức.

Hôm nay chúng ta sẽ thử làm một điều thách thức là thử ghép hai từ này lại với nhau và xem xem chúng có thực sự kết hợp được không. Trong 10 năm gần đây, mối quan tâm về chủ đề lãnh đạo đã tăng lên đáng kể, bởi vì trong giới các tập đoàn, công ty, chúng ta đã thử tìm cách khám phá xem làm cách nào để mọi người có thể làm việc hiệu quả hơn, tích cực hơn, nhưng chưa có gì thực sự hiệu quả và vì thế,  ta lại càng đi sâu tìm hiểu hơn nữa để xem làm cách nào ta có thể đến gần trái tim con người – trái tim của ý thức, nơi khởi phát của nguồn cảm hứng, sức sáng tạo và lòng nhiệt thành. Và ba điều này hầu như còn thiếu vắng trong hầu hết các công ty, tổ chức.

Khi ta nghĩ về lãnh đạo, ta thường nghĩ về nguồn cảm hứng. Khi tôi hỏi những nhà quản lí rằng ai được coi là những nhà lãnh đạo vĩ đại, thì có ba nhân vật thường xuyên xuất hiện - Nelson Mandela, Mohandas Gandhi và Mother Teresa. Nếu bạn nghĩ về ba nhân vật này, bạn sẽ thấy rằng trong cuộc đời của họ, họ đã truyền cảm hứng cho hàng triệu người, không phải từ đầu óc vĩ đại của họ, mà là từ trái tim. Và mỗi một người lại truyền cảm hứng và làm xúc động lòng người bằng những phẩm chất khác nhau. Với Mandela, một điều khiến ông trở thành nhà lãnh đạo tầm cỡ thế giới là ông đã tha thứ cho những người đã lấy đi của ông tất cả mọi thứ trên đời hồi ông 27 tuổi. Ông đã có thể quay lại với những người đã ruồng bỏ mình và tha thứ cho họ. Tha thứ là yêu thương trong hành động, là nguồn năng lượng của trái tim. Gandhi đi lại, nói năng và hít thở cùng một điều trong cuộc đời mình và để lại một kí ức về điều được gọi là ‘phi bạo lực’. Mẹ Teresa cho đến lúc rời xa cõi đời đã xây dựng được một mạng lưới rộng khắp trên khắp thế giới, để lại một huyền thoại về tình thương. Tất cả những phẩm chất minh họa chân dung các nhà lãnh đạo này – tha thứ, phi bạo lực và tình thương – đều nằm trong trái tim con người.

Đây cũng chính là điểm khác biệt giữa một nhà quản lí và một nhà lãnh đạo. Quản lí là một vị trí, lãnh đạo là một thái độ. Bạn sẽ chỉ xuất hiện như một nhà Lãnh đạo trong lòng mọi người khi họ quyết định rằng sẽ đi theo bạn.

Sai lầm mà nhiều nhà quản lí mắc phải là “Tôi là nhà quản lí và vì thế các anh phải nghe lời tôi.” Họ tin vào địa vị, nhưng quyền lực, sức mạnh không đến từ địa vị, mà đến từ niềm đam mê… và khi nói tới ‘đam mê’, tôi không có ý rằng ta sẽ có được một sớm một chiều. Đôi khi ta lẫn lộn đam mê với cảm xúc hay những điều tương tự. Niềm đam mê đích thực là sự nhiệt tình đến từ trái tim con người.

Những nhà khoa học đã làm thí nghiệm với một chú cá bọt biển. Họ quan sát thấy rằng nếu bạn lọc nó vào một sàng, nó sẽ tan thành hàng ngàn mảnh, nhưng sau đó, chúng lại tụ lại như cũ. Họ quan sát thấy có một nguồn năng lượng tinh tế nào đó đằng sau hiện tượng này và gọi đó là ‘kẻ thu hút lạ mặt’.

Điều y hệt như vậy xảy ra trong cơ chế của tổ chức. Bạn có một người trong nhóm có chức danh nhà quản lí hay lãnh đạo, nhưng trong cơ chế vận hành của nhóm, có thể lại là một người khác sẽ là người mọi người bị thu hút về đó, không phải vì họ biết và làm, mà là vì bản chất con người của họ, vì nhân cách của họ. Điều này trở nên thật quan trọng trong bối cảnh này, bởi tất cả chúng ta đều tỏa ra năng lượng. Chính chất lượng nguồn năng lượng sẽ thu hút mọi người đến với bạn và đây chính cơ chế năng lượng tinh tế của việc lãnh đạo.

Có ba phẩm chất làm nên nghệ thuật lãnh đạo – đó là tầm nhìn, quyết định và tính chính xác. Tầm nhìn là biết rõ ràng ta đang đi về đâu, quyết định đưa ra chất lượng cao và có tính chính xác, chuẩn mực trong tương tác với mọi người. Đảm bảo sao cho đường lối rõ ràng, các quyết định về chất lượng cao và có tính chính xác, chuẩn mực trong tương tác với mọi người chính là nhiệm vụ lãnh đạo.

Chỉ có duy nhất một cách để dẫn dắt đó là dẫn dắt bằng cách trở thành tấm gương. Mỗi chúng ta đều là một nhà lãnh đạo bởi luôn luôn có ai đó quan sát ta, nếu không phải ở công sở, thì là ở nhà, trên đường, trên xe ô tô,.. luôn luôn có người quan sát ta… và sẵn sàng đi theo những ví dụ ta đặt ra. Có ba cấp độ ý thức mà ta cần tới. 

Thứ nhất là ý thức về bản thân – ý thức về chính thái độ, suy nghĩ của mình. Ta rất ý thức về những gì diễn ra quanh ta – ta biết thông qua báo chí, ti vi,.. Thế nhưng, ý thức về bản thân mới thực sự là nền tảng của lãnh đạo.

Thứ hai là ý thức về mọi người… những mối bận tâm, thái độ của họ là gì. Phải chăng ta quá bận bịu với việc này việc nọ hay ta có dành thời gian để ý tới điều này? Giờ đây ta có cả một thế hệ mới lớn, những người có mối quan hệ chủ yếu với công nghệ hơn là với con người. Vậy liệu ta có dành thời gian cho con người, để hiểu họ hay không?

Thứ ba là ý thức về những gì diễn ra quanh ta trong cuộc đời này. Tất cả mọi thứ đều liên hệ với nhau. Ta cắt rừng ở nơi này, mưa đổ xuống ở nơi khác, có tro núi lửa phát ra từ một nơi, giao thông đường không bị gián đoạn ở khắp nơi.

Ba dạng ý thức này sẽ quyết định tầm nhìn, quyết định và quan hệ của ta với mọi người. Mỗi buổi sáng, ta ngồi và phát triển ý thức này và xây dựng một qui trình hoàn chỉnh thông qua thiền định và rồi ta có thể thực hiện được chất lượng năng lượng đó trong suốt cả ngày. Điều này đòi hỏi một kiểu trí tuệ khác. Có trí thông minh lí trí, kiểu thông minh này thì ai cũng biết. Ta cũng biết về trí thông minh cảm xúc – khả năng quản lí cảm xúc của bản thân. Nhưng lại có rất ít người biết về trí thông minh tinh thần. Đó chính là khả năng hợp nhất trong ý thức của ta, những gì diễn ra quanh ta và rằng mọi thứ liên quan đến nhau như thế nào.

Những ai có chỉ số thông minh tinh thần cao sẽ rất rõ ràng về hai điều - mục đích sống, chẳng hạn như họ biết rõ họ sống trên đời này để làm gì, và họ sẽ không bao giờ kinh ngạc về bất cứ thứ gì, không bao giờ bị sốc bất kể chuyện gì xảy ra quanh mình. Họ hoàn toàn vững vàng, không gì lay chuyển nổi. Nếu ta bị sốc hay kinh ngạc, ta sẽ không thể nào hồi đáp lại với tình huống được mà thay vào đó sẽ phản ứng trước tình huống. Khi ta phản ứng, ta sẽ không kiểm soát được. Ta mất đi ý thức về bản thân mình, sự nhạy bén và khả năng tự kiểm soát. Ta sẽ có thể đáp lại khi ta vững vàng, ổn định. Chẳng phải đó là một năng lực hữu dụng đáng có trong đời ư?

Có lẽ điều quan trọng nhất của trí thông minh chính là ‘trực giác’. Trực giác chính là điều kết nối mọi thứ với nhau. Trực giác nghĩa là bạn kết nối với trái tim của bạn. Bạn có bao giờ nói điều mà bạn không biết là mình biết hay không? Tất cả chúng ta đều mang theo những trí tuệ thông thái, nhưng để kết nối được với trí tuệ đó, tôi phải học cách trở nên thật yên lặng, bởi ta không ngừng suy nghĩ và vì thế không thể nghe thấy giọng nói đó được.

Tôi mời các bạn hãy dọn sạch tâm trí mình và xem xem bạn có thể nghe thấy tiếng nói trái tim không….

Mike George

Inner Space chuyển ngữ

Đọc thêm những bài viết khác của tác giả Mike George CÓ PHẢI THÀNH CÔNG LÀ ‘NHIỀU THÊM NỮA’? GIẢI PHẪU MỘT CUỘC TRANH CÃI

Đọc Tiếp